Sjors Frölich was een gevierd radioman. Van de NCRV. Hij dook vaak op. Als je net als ik een fervent radio1 luisteraar bent, kom je vaak dezelfde namen tegen. Soms zou ik ongevraagd logopedisch advies willen geven. Zoals de verkeersinformatieman van radio 1. Als de wiedeweerga naar de logopedist voor uitspraakverbetering.
Ik vond Sjors een tijd terug tamelijk hees worden. Knobbelen met Frans Bauer en Jan Smit. Maar die zangers waren na een half jaar weer terug. Zo niet Sjors Frölich. Bleef weg. Tot voor twee weken. Om aan te kondigen dat hij definitief de microfoon aan de wilgen hing. Vanwege neurologische stemklachten. Dat is heel andere koek.
Stemstotteren. ‘Dysphonica Spastica’. Een van de mooiste woorden uit het logopedische vocabulaire. Maar je zult het maar hebben. Ik heb de klok horen luiden bij deze stemstoornis, omdat die verwant leek/lijkt aan gewoon stotteren. Professor Damsté, de eerste Nederlandse arts met diepe interesse voor de logopedie, bracht me op de hoogte van stemstotteren. Een Amerikaanse stottercollega had deze stoornis ook in zeer ernstige mate.
Een kwart eeuw geleden was de zoektocht vooral gericht op de psychogene oorsprong. Als ik de uitleg van Sjors Frölich moet geloven, vindt men het nu vooral neurologisch. Het lijkt nog steeds op stotteren! Wat ook interessant is: Sjors heeft behandeling met botox ondergaan. Maar niet ter verfraaiing of verdoezeling, maar puur om de functie van de stem nog af en toe te hebben. Hij vertelde dat dat geen sinecure was: in het begin is de stem helemaal weg (tijdelijk verlamd door de botox injectie), maar na een dag was zijn stem een paar weken redelijk bestuurbaar.
Botox is ook bij stotteren gebruikt. De nadelen waren te groot om een effectieve symptoomonderdrukker te zijn. Sjors oefent ook digitaal om de stem wat lager te krijgen, lijkt een beetje te helpen. Daar wijkt het stotteren af. Ik kan me voorstellen dat verlagen ook (tijdelijk) helpt, maar vertragen helpt beter. En consistenter. Sjors wilde al een beslissing nemen. Want hij weet: de stem, zijn instrument bij uitstek, wordt nooit meer betrouwbaar genoeg.
Moedige beslissing. Ook lekker duidelijk voor zijn radiovervangers, waaronder Mylène Plag. Vervangt Sjors zeer verdienstelijk bij Standpunt.nl. Een duivels moeilijk programma, met allemaal inbellende luisteraars. Sjors was de eerste. En geeft het stokje nu over. En gaat coachen. Achter de schermen. Hopelijk wordt zijn stemprobleem niet erger. Stotteren wordt in de kern nooit erger. Hoe dat met stemstotteren is, weet ik niet.
Adriaan,
2 Januari 2009
